नेपाली उखान
अँगार खाएपछि अँगारै हग्छ
जस्तो गलत वा दूषित काम गरिन्छ, त्यसको परिणाम पनि त्यस्तै नराम्रो र दूषित नै निस्कन्छ।
पूरा विवरण →खुला लिपि लोकज्ञान
नेपाली उखान
अर्थ, प्रयोग र नजिकको अङ्ग्रेजी अभिव्यक्तिसहित नेपाली उखानहरूको सङ्ग्रह। जम्मा ४२३ प्रविष्टि।
नेपाली उखान
अँगालाको माया, भँगालाको पानी
सामने हुँदा वा अँगालो हाल्दा मात्र देखाइने क्षणिक माया नदीको भँगालो जस्तै अस्थिर र क्षणभङ्गुर हुन्छ।
पूरा विवरण →नेपाली उखान
अँध्यारोको काम, खोलाको गीत
रात वा अँध्यारोमा गरेको गोप्य काम खोलाको कलकल आवाज जस्तै हुन्छ, जसको कुनै स्थायी ठेगान वा स्पष्टता हुँदैन।
पूरा विवरण →नेपाली उखान
अकबरी सुनलाई कसी लाउनुपर्दैन
सच्चा, चरित्रवान् र शुद्ध वस्तु वा व्यक्तिलाई आफ्नो श्रेष्ठता प्रमाणित गर्न कुनै बाहिरी कसी वा परीक्षा चाहिँदैन।
पूरा विवरण →नेपाली उखान
अगस्तिको पेट कहिल्यै भरिँदैन
अति लोभी वा जति पाए पनि नपुग्ने स्वभाव भएको मानिसको तृष्णा कहिल्यै शान्त हुँदैन।
पूरा विवरण →नेपाली उखान
अगाडि खोलो पछाडि भड्खालो
अगाडि पनि बाधा र पछाडि पनि खतरा भई चारैतिरबाट विपत्तिमा घेरिनु।
पूरा विवरण →नेपाली उखान
अगुल्टो पनि नठोसी बल्दैन
कुनै पनि काम वा मानिसलाई अलिकति घच्घच्याएर वा जोड दिएर सक्रिय नबनाएसम्म नतिजा आउँदैन।
पूरा विवरण →नेपाली उखान
अचानाको पीर खुकुरीले जान्दैन
दुःख र पीडा भोग्नेलाई मात्र त्यसको वास्तविक मर्म थाहा हुन्छ, अरूलाई दुःख दिनेले त्यो महसुस गर्न सक्दैन।
पूरा विवरण →नेपाली उखान
अचार केको पिनाको, साली कसको भिनाको
अस्वाभाविक वा असंगत नाता र सम्बन्धको कुरा गरेर व्यर्थको धाक लगाउनु।
पूरा विवरण →नेपाली उखान
अक्षेतापाती धामीलाई, बेथा जति हामीलाई
कामको फाइदा र जस अर्कैले लिने तर दुःख, कष्ट र पीडा भने आफूले मात्र भोग्नुपर्ने अन्यायपूर्ण अवस्था।
पूरा विवरण →नेपाली उखान
अजिङ्गरको आहारा दैवले पुर्याउँछ
जीवलाई बाँच्न आवश्यक भोजन र भाग्य प्रकृति वा ईश्वरले कुनै न कुनै माध्यमबाट जुटाइदिन्छ।
पूरा विवरण →नेपाली उखान
अड्डा कुर्ने हामी, मुद्दा छिन्ने धामी
नियम, कानुन र प्रक्रियामा बस्नेहरू पाखा लाग्ने तर अनधिकृत व्यक्तिले मनोमानी निर्णय गर्ने विडम्बना।
पूरा विवरण →नेपाली उखान
अदुवा खाई सभा बस्नू, मुला खाई वन पस्नू
शिष्ट, मर्यादित र अरूलाई असर नपर्ने आचरण लिएर मात्र समाजमा जानुपर्छ, दुर्गन्धित वा अभद्र भए एकान्त बस्नुपर्छ।
पूरा विवरण →नेपाली उखान
अन्धाको देशमा आँखा चिम्लनु, लङ्गडाको देशमा खुट्टो खोच्याउनू
जस्तो परिवेश र समुदायमा पुगिन्छ, त्यहाँको रीतितिथि र परिस्थितिसँग अनुकूल भएर चल्नुपर्छ।
पूरा विवरण →नेपाली उखान
अन्धाले हात्ती छामे जस्तो
कुनै विशाल वा गम्भीर विषयको आंशिक भाग मात्र देखेर समग्र विषय त्यस्तै हो भनी अपूर्ण निष्कर्ष निकाल्नु।
पूरा विवरण →नेपाली उखान
अन्धेर नगरी चौपट राजा, टका सेर भाजी टका सेर खाजा
जहाँ असल र खराब, योग्य र अयोग्यको कुनै भेद हुँदैन र सबैलाई एउटै तराजुमा जोखेर अन्याय गरिन्छ।
पूरा विवरण →नेपाली उखान
अपुताको धन प्यारो, कोरीको जीउ प्यारो
सन्तान नहुनेलाई आफ्नो धनको अति माया हुन्छ भने रोगीलाई आफ्नै कमजोर जीउको उत्तिकै ममता हुन्छ।
पूरा विवरण →नेपाली उखान
अभागी खप्पर जहाँ पनि ठक्कर
दुर्भाग्य वा प्रतिकूल परिस्थितिमा परेको मानिसले जहाँ गए पनि बाधा, व्यवधान र असफलता नै व्यहोर्नुपर्छ।
पूरा विवरण →नेपाली उखान
अभागीको भाइ सप्रन्छ, भाग्यमानीको छोरो सप्रन्छ
आफ्नो सन्तान सफल हुनु सबैभन्दा ठूलो भाग्य हो, अरूको प्रगतिले आफ्नो प्रत्यक्ष कल्याण हुँदैन।
पूरा विवरण →नेपाली उखान
अमला खाएको र ठूलाबडाले भनेको पछि मीठो हुन्छ
अमला खाँदा सुरुमा टर्रो लागे पनि पछि मिठो भएझैँ अग्रजहरूको उपदेश सुरुमा कडा लागे पनि भविष्यमा कल्याणकारी हुन्छ।
पूरा विवरण →नेपाली उखान
अरिङ्गालको गोलामा ढुङ्गा हान्नु
शान्त बसेको शक्तिशाली वा भयानक शत्रुलाई अनाहकमा जिस्क्याएर आफैँमाथि ठूलो संकट निम्त्याउनु।
पूरा विवरण →नेपाली उखान
अरूका गहना लाउनु, आफ्ना नाक-कान दुखाउनु
अरूको वस्तु मागेर देखावटी शान देखाउन खोज्दा व्यर्थको हैरानी र कष्ट मात्र भोग्नुपर्छ।
पूरा विवरण →नेपाली उखान
अरूको लाख आमाको काख
संसारको अथाह धनसम्पत्ति भन्दा आमाको स्नेह, ममता र काख लाखौँ गुणा अमूल्य हुन्छ।
पूरा विवरण →नेपाली उखान
अर्काको नासो गलाको पासो
अरूको जिम्मा वा नासो राख्नु ठूलो जोखिम र मानसिक तनावको कारण बन्न सक्छ।
पूरा विवरण →